Klarnetin Bölümleri

Klarnetin en üst bölümünde bulunur ve klarnet ses elde etmemizi sağlar. Baril dediğimiz haznenin içine oturtulur.  Beklerin birçok markası vardır. Kalitesine göre fiyatları değişir. Bekin üzerine kamış dediğimiz aparatı takarız ve ses çıkmasını sağlarız.

Bekler açık bekler ve kapalı bekler diye ikiye ayrılır.

Açık Bek:  Açık beklerin uç haznesi, kamışı yerleştirdiğimiz bölümün uç tarafı daha aralıktır. Açık bek kapalı beklere göre daha kuvvetli ses çıkartır ve nefes sarfiyatı kapalı beklere göre biraz daha fazla olur

Kapalı Bek: Kapalı bek dediğimiz beklerde bekin ucundaki kamış ile birleştiği aralık daha azdır. Bu da daha az nefes sarf etmemize ve açık beke göre biraz daha az ses yüksekliği elde edilir.  Bu farkı sert kamış kıllanarak en aza indirebilirsiniz yani bir buçuk ve üstü numara kamış kullanmanız daha doğru tercihtir. Ben özellikle yeni başlayan arkadaşlarımızın kapalı bek kullanmalarını öneririm.

Kapalı bekten sonra açık beke geçerken çok zorlanmazlar ama açık bekten sonra kapalı bek kullanması sizi biraz daha yorabilir. Kademe kademe bekinizi yani kapalı bekten açık beke geçmenizi öneririm.

Bek’in üzerine klarnetten ses çıkarmamızı sağlayan kamış ve kamışı bek’e sabitlemeye yarayan sıkma bileziği ve koruyucu kapak bulunur. Şimdi kısaca bunların işlevlerini görelim.

Kamış: Beklere takılarak klarnetten ses çıkmasını sağlar. Kamış seçiminizi mutlaka bekinize ve icranıza göre yapmalısınız.  Birçok kamış markası ve 1’den 5’ numaraya kadar kamış bulunmaktadır. Kapalı bir bek kullanıyorsanız, 1 buçuk ve 1buçuk numaradan 2 veya 3 numaraya kadar kamış kullanabilirsiniz.  Açık bek kullanıyorsanız 1 numaradan 2 numaraya kadar kamış kullanabilirsiniz.  bardak sıcak suyun içinde 20 30 saniye tutunuz ucu düzelecektir. Kamış takarken bekin üst bölümü ile kamışın ucunun aynı sıkma hizasında olmasına dikkat edin.

Sıkma (Bilezik):  Kamışı beke sabitlemeye yarar. Birçok sıkma bilezik çeşidi mevcuttur. Metal,  deri ipli, örgülü gibi sıkma bilezik çeşitleri de vardır. En yaygını metal sıkmalardır. Kamışı sabitleyeceğiniz yer değişebilir. Bazı sıkmalar da bek önden sıkılır, bazılarında arkadan sıkılır. Sabitleyeceğiniz vidaları bu şekiller de denk gelebilir. Sıkmanız bekinize büyük geliyorsa, vidaları tam sıkıştırmıyorsa ki bu metal sıkmalarda çok karşılanan bir sorundur sıkmanın kamışa denk gelmeyen kısmına ince bir mantar ya da genleşmeyecek bir ince tabaka koyabilirsiniz. Beke kamış takarken bekinizi klarnetten ayırmanıza çıkarmanıza gerek yoktur. Nasıl rahat ediyorsanız o şekilde yapabilirsiniz ister çıkarın isterseniz sabit durumda olabilir.

Varil, fıçı da denir. Klarnetin üstten 2nci kısmıdır. Bek bu haznenin üst bölümüne dar olan yerine yerleştirilir. Geniş olan haznesi alta gelecek şekilde olması gerekir. Oraya da klarnetin üst bölümü yerleştirilir. Baril klarnette çok önem taşır. Klarnetin akort problemi genelde buradan çözülür. Çok bariz değilse küçük çaplı akort probleminin çoğunluğu buradan giderilir. Değişik ebatta variller bulunmaktadır. Klarnetinizde akort sorunu varsa klarnetinizin içinden çıkan varil klarnetinizde uyuşmayabilir. Bu çok rastlanan bir sorundur. Eğer kendi içinde sesler tutuyor, uyuşuyor ama akort aletlerine göre ve eşlik ettiniz orkestraya dik yani tiz geliyorsa daha büyük bir varil kullanmanız, şayet akort aletlerine göre veya eşlik ettiniz orkestraya göre pes yani kalın geliyorsa daha küçük bir varil denemeniz gerekebilir. Varillerin iç haznesini de klarnet sesini etkiler. Dar iç çapa sahip varil sesleri tınıyı kasabilir. Açık hazneye sahip varilde sesleri daha açık tınıyı parlak verebilir. Varil ve bek uyumu da çok önemlidir. Bu sebepten dolayı klarnetinizle denemeden bek ve baril almanızı önermem.

Klarnetin üst bölümü sol el ile tutulur.  Bu bölümünde 4 açık delik bulunur. Deliklerin 3’ü ön tarafta 1’i arka taraftadır.  8 tane de ses elde edebileceğimiz diğer delikleri kapatan perde, tuş vardır. Bu perdeler değişik şekillerde delikleri kapatmak için dizayn edilmiştir. Bu bölümde ön tarafta gözlük dediğimiz perdelerde bulunur. Duruma göre bazen 2 gözlük bazen 3 gözlük kullanılır. Gözlükler, bazı seslerin (yapılan ağaca veya maddeye göre) tınılarını daha akortlu elde edilmesi için konulur.  Bazı klarnetlerde deliğin üstündeki krateri çerçevelemek için yapılır. Klarnette gözlük bulunuyorsa 9 tane tuşla, perde ile kapatılmış delik bulunur.  Klarnetin bu tuş perdelerin alpakadan olması tercih edilir.  Daha yumuşak hafif ve eğilmelere dayanıklı olması gibi sebeplerden dolayı gümüş kaplama ya da nikelaj ile üstü kaplanabilir. Baril; bu bölüme, üst bölüme eklenir. barilin üstüne de bek eklenir.

Klarnetin alt bölümü sağ el ile tutulur.  Alt bölümün arkasında klarneti tutmak ve destek sağlamak için bir aparat vardır. Burayı, sağ elimizin başparmağının bükülen yeri ile tırnağımızın bittiği yer arasında tutarız. Arkada parmağımızla bir delik kapatıyormuş gibi koyarız. Başparmağımızı çok kasmamamız ve diğer parmaklarımızı da öndeki delikleri rahat kapatacak ve perdeleri rahat hareket ettirecek şekilde başparmağınızı koyun ve gergin tutmayın.  Alt bölümdeki destek aparatı elimizi acıtıp kızartabilir ve nasır yapabilir.  Bu çok normaldir. Alt bölümdeki destek kısmına takılabilen aparatlar ve elimizdeki ağırlığı azaltmak için boyuna takılan aparatlarda mevcuttur.

Alt bölümde açık olarak önde 3 tane açık delik bulunur.

Klarnetiniz tek anahtar dediğimiz sistemse, 6 tane perde ile kapatılmış delik bulunur.  Gözlük dediğimiz önde 2 tane ise, 7 perde tuş bulunur. Gözlük 3 tane ise 8 perde tuşlu olur.

Klarnetiniz çift anahtar sistem ise önde 3 tane açık delik, 7 tane de perde ile kapatılan delik bulunur. Önde gözlük 2 tane ise 8 perde, gözlük 3 tane ise 9 perde bulunur. Çift anahtar sistem klarnetlerde perde sayısı 10’a kadar çıkabilir.

Alt bölümün en alt kısmına da kalak monte edilir.

Galak da denir. Klarnetin alt bölümüne takılan en son bölümüdür. Klarnette alt bölümde; kaba mi, tiz si, kaba fa natürel,  fa diyez, tizde do natürel, do diyez seslerinin tınılarını daha toparlanması, dengeli akortlu çıkması kalağa yakın deliklerden elden edilen seslerin toparlanması ve seslerin çıkışında daha tonlu yayılmasını sağlar.

Güderi: İçinde keçe veya benzeri madde bulunur. Güderi ya da benzeri maddelerle kaplanmış yuvarlak şekilde büyüklü küçüklü,  klarnetin perdelerinin tuşlarının delikleri kapatan bölümlerinin içine yerleştirilir ya da yapıştırılır.  Delikleri kraterleri daha iyi kapatması hava almaması için yapılmıştır.

Mantar:  Klarnetin birbirine geçen yerlerine ince bir tabaka halinde yapıştırılır. Takma çıkarmada klarnetin parçalarının deforme olmasını önlemek ve birine sabitlemek amacı ile kullanılır.  Perdelerin tuşların altına ya da arasındaki dengeleri sabitlemek için gereken yerlere de konulur. Perdelerden tuşlardan perde tuş sesinin çıkmasını önlemek içinde kullanılır. Perdeler için, mantar baskıdan dolayı genleşeceği ve deforme olacağı için başka plastik türü ince aparatlarda kullanılır.

Yay: Klarnetin perdelerinin tuşlarının; basıldıktan sonra tekrar kalkmasını, eski haline gelmesini sağlar. İnce iğnelere benzer. Bazıları da kalın yatay şekilde olur. Çelikten olması tercih edilir. Bunlar genelde klarnetin babalarına monte edilir. Bazıları da (yatay olanları) perdelere monte edilir. Perdelerin hareketlerini tamamlamasını sağlar.

Baba: Klarnetin üzerine montelidir. Bunların arasına perdelerin tuşların içinden geçen vidalar sayesinde perdeler tuşlar montelenir. Perdelerin tuşların klarnet üzerine sabitlenmesini sağlar.

ALT-ÜST---klarnet-yerleri--tanan